Wat vraagt duurzame bezorging van ons allemaal?

Lessen uit de bijeenkomst van CodeZERO in Utrecht

De verwachtingen rondom bezorging zijn hoog. Vandaag besteld, morgen in huis, liefst gratis en op het moment dat het uitkomt. Voor consumenten is dat inmiddels de norm. Voor ondernemers en vervoerders wordt het steeds lastiger om daaraan te voldoen, zeker in een stad waar ruimte schaars is en regels strenger worden.

Tijdens een een bijeekomst van CodeZERO* in Utrecht op 16 april stond precies die spanning centraal. Hoe zorg je voor snelle en flexibele bezorging, zonder dat de stad vastloopt of de uitstoot verder toeneemt?

*Het project CodeZERO richt zich op het beïnvloeden van consumentengedrag, met als doel duurzamere bezorgkeuzes te stimuleren. Dit gebeurt via pilots in Antwerpen, Milaan, Oslo en Utrecht., waarbij samenwerking tussen gemeenten, logistieke partijen en kennisinstellingen centraal staat.

Van praten naar testen in de praktijk
In Utrecht wordt niet alleen over oplossingen gesproken, maar vooral getest. Binnen het CodeZERO project werkt de gemeente samen met onder andere Jumbo en TNO aan een pilot rondom boodschappenbezorging in de binnenstad.

De kern van die pilot is simpel, maar relevant. Leveringen worden niet meer direct vanuit een distributiecentrum de stad ingereden, maar eerst gebundeld in een microhub. Vanuit daar gaat de laatste kilometers met kleinere, vaak elektrische voertuigen of cargobikes.

Dat lijkt logisch, maar de praktijk is weerbarstig. Want werkt het ook echt efficiënter? En is het schaalbaar voor andere ondernemers?

Slimmer organiseren, niet alleen schoner rijden
Wat in Utrecht duidelijk naar voren komt, is dat de oplossing niet alleen zit in schoner vervoer. Het draait vooral om slimmer organiseren van logistiek.

De aanpak bestaat grofweg uit drie stappen:

• minder ritten door bundeling van goederen
• verschuiving naar kleinere en lichtere voertuigen
• uiteindelijk volledig uitstootvrij transport

Die eerste stap is misschien wel de belangrijkste. Want zolang iedereen afzonderlijk blijft leveren, blijft het aantal ritten hoog, ongeacht het type voertuig.

De rol van de stad: sturen én faciliteren
De gemeente Utrecht laat zien dat je als overheid twee knoppen hebt om aan te draaien.

Aan de ene kant zijn er regels, zoals de zero-emissiezone en beperkingen voor zwaar verkeer in de binnenstad. Aan de andere kant is er ruimte om te experimenteren, bijvoorbeeld met:

• microhubs in parkeergarages
• cargobikes en lichte elektrische voertuigen
• slimme laad- en losplekken

Die combinatie is nodig. Alleen sturen op regels werkt niet, maar alleen faciliteren ook niet.

Gedrag is de echte uitdaging
Misschien wel de belangrijkste conclusie van de dag: techniek en beleid zijn niet het grootste probleem. Gedrag is dat wel.

Consumenten verwachten gemak en snelheid. Vervoerders sturen op efficiëntie en kosten. En ondernemers kiezen vaak voor de oplossing die vandaag het beste werkt, niet per se morgen.

Dat maakt verandering lastig. Want bundeling of levering via een afhaalpunt werkt pas echt als meerdere partijen meedoen. Anders blijven busjes gewoon dezelfde straat in rijden.

Samenwerking als voorwaarde
Daarom wordt binnen CodeZERO en andere initiatieven steeds meer ingezet op samenwerking. Niet alleen tussen gemeenten, maar juist ook met vervoerders, verladers en retailers.

Een goed voorbeeld dat tijdens het event werd besproken, is het werken met gezamenlijke pakketpunten en afspraken tussen vervoerders. Niet omdat het moet, maar omdat het anders simpelweg niet schaalbaar is.

Wat betekent dit voor ondernemers in Alphen aan den Rijn?
De situatie in Utrecht is niet één op één te vertalen naar Alphen aan den Rijn, maar de lessen zijn dat wel.

Ook hier geldt:

• wachten tot de zero-emissiezone ingaat, maakt het lastiger
• individuele ritten blijven duur en inefficiënt
• slimmer organiseren levert vaak direct voordeel op

De vraag is dus niet alleen welk voertuig je straks gebruikt, maar vooral hoe je je logistiek inricht.

Werk je samen met andere partijen?
Kun je leveringen bundelen?
Of zijn er stappen te zetten in waar en wanneer je ontvangt of levert?

Nu starten
De grootste verandering zit niet in de techniek, maar in de manier van werken. Wie daar nu mee begint, heeft straks meer grip op kosten, planning en bereikbaarheid.

Wie wacht, moet straks in één keer aanpassen. En dat is vaak de duurste optie.