PostNL zet vol in op pakketautomaten: wat betekent dat voor de stadslogistiek?

PostNL wil het aantal pakketautomaten in Nederland de komende jaren fors uitbreiden. Van ongeveer 1.800 nu naar circa 7.500 in 2031. De ambitie is dat vrijwel iedere Nederlander straks binnen ongeveer zeven minuten een pakketautomaat kan bereiken. Achter die uitbreiding zit meer dan gemak voor de consument. Pakketautomaten kunnen ook een rol spelen bij het slimmer organiseren van de laatste kilometers van de pakketbezorging.

Van de voordeur naar een centraal punt
Thuisbezorging blijft belangrijk, maar PostNL verwacht dat steeds meer consumenten ervoor kiezen om een pakket buitenshuis te laten bezorgen. Daarom wil het bedrijf pakketautomaten, pakketpunten, de PostNL app en de keuze tijdens het afrekenen bij webwinkels beter met elkaar verbinden. Pakketautomaten zijn daarbij een belangrijke schakel. Ze zijn vaak 24 uur per dag toegankelijk en geven consumenten meer vrijheid om zelf te bepalen wanneer ze hun pakket ophalen. Voor de logistiek zit het voordeel vooral in de mogelijkheid om meerdere pakketten op één locatie af te leveren. Een bezorger hoeft daardoor niet voor ieder pakket afzonderlijk een voordeur te bezoeken. PostNL spreekt zelf van een efficiëntere operatie.

Dat past bij een ontwikkeling die binnen stadslogistiek steeds belangrijker wordt: niet alleen kijken naar welk voertuig wordt ingezet, maar vooral ook naar hoe goederenstromen slimmer kunnen worden gebundeld.

Minder pakketten, toch meer pakketautomaten
Opvallend is dat PostNL juist nu kiest voor een flinke uitbreiding. Het pakketvolume binnen de e commerceactiviteiten van het bedrijf daalde in de eerste helft van 2026 met 6,4 procent. Binnen Nederland ging het om een daling van 4,2 procent. Tegelijkertijd zet PostNL nadrukkelijk in op het verder ontwikkelen van bezorging buitenshuis. De uitbreiding lijkt daarmee niet simpelweg een antwoord op steeds grotere aantallen pakketten. Het gaat ook om het efficiënter organiseren van de bezorging. Minder afzonderlijke aflevermomenten en een betere benutting van het logistieke netwerk kunnen helpen om kosten en ritten beter beheersbaar te maken.

Logistiek0172 vindt pakketautomaten om die reden een steeds belangrijker onderdeel van de logistieke infrastructuur. Naast efficiëntere routes kunnen ze het aantal mislukte thuisleveringen beperken.

Minder stops in de stad
Voor steden is vooral de bundeling interessant. Stel dat tientallen pakketten die anders op verschillende adressen moeten worden afgeleverd in één pakketautomaat terechtkomen. Dan kan een bezorger in één keer meerdere zendingen afleveren. Dat kan minder stops, minder zoekverkeer en efficiëntere bezorgroutes opleveren. Zeker in drukke winkelgebieden en woonwijken kan dat interessant zijn.

Die gedachte sluit aan bij de ontwikkeling naar slimme en schone stadslogistiek in Alphen aan den Rijn. Met de komst van de zero-emissiezone vanaf 1 januari 2027 ligt veel aandacht begrijpelijkerwijs bij de voertuigen die straks de zone in mogen. Maar het verduurzamen van stadslogistiek gaat niet alleen over de overstap van diesel naar elektrisch. Minder en slimmer georganiseerde logistieke bewegingen zijn minstens zo relevant. Pakketautomaten kunnen daarin een onderdeel van de oplossing zijn.

Pakketautomaat is niet automatisch duurzamer
Daar hoort wel een belangrijke kanttekening bij. Een pakketautomaat levert niet per definitie minder verkeer of uitstoot op. Veel hangt af van de locatie en van de manier waarop consumenten hun pakket ophalen. Wanneer iemand lopend of op de fiets naar een automaat gaat, of het pakket meeneemt tijdens een rit die toch al gemaakt werd, kan de bundeling duidelijke voordelen hebben. Wanneer veel consumenten speciaal met de auto naar een pakketautomaat rijden, wordt een deel van die winst weer tenietgedaan.

Ook wetenschappelijk onderzoek naar pakketautomaten laat zien dat de voordelen sterk afhangen van onder meer de locatie, het gebruik van de automaat en het reisgedrag van consumenten. Slecht geplaatste of weinig gebruikte automaten kunnen juist minder efficiënt uitpakken. De plek waar een pakketautomaat wordt neergezet is daarom minstens zo belangrijk als het aantal automaten.

Ook zonder aansluiting op het elektriciteitsnet
PostNL zet ook in op pakketautomaten die volledig op zonne energie functioneren. In het voorjaar van 2026 kondigde het bedrijf aan vijf automaten van een nieuwe generatie in Friesland te plaatsen, onder meer in Leeuwarden, Drachten en op Terschelling. Deze automaten zijn zelfvoorzienend en hebben geen vaste stroomaansluiting nodig. Daardoor kunnen ze ook worden geplaatst op locaties waar een aansluiting ontbreekt of lastig te realiseren is. Dat geeft PostNL meer vrijheid om pakketautomaten neer te zetten op plekken waar ze voor consumenten én vanuit logistiek oogpunt interessant zijn.

Slimmer organiseren wordt steeds belangrijker
De ambitie van PostNL laat daarmee een bredere ontwikkeling zien. De toekomst van stadslogistiek draait niet alleen om schonere voertuigen. Ook de manier waarop goederen hun eindbestemming bereiken verandert. Pakketautomaten kunnen helpen om leveringen te bundelen en het aantal afzonderlijke bezorgstops te verminderen. Maar het effect staat of valt met slimme locaties en het gedrag van gebruikers.

Voor Alphen aan den Rijn roept dat een interessante vraag op. Op welke plekken kunnen pakketautomaten en andere gezamenlijke afleverpunten daadwerkelijk bijdragen aan minder logistieke bewegingen in de stad? Juist die vraag past bij de stap van alleen schoon vervoer naar werkelijk slimme stadslogistiek.