Ministerie van I&W: invoering zero-emissiezones verloopt rustig, maar 2027 vraagt om voorbereiding

De invoering van zero-emissiezones verloopt tot nu toe rustig. Dat blijkt uit de achtste monitoringsbrief zero-emissiezones die het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op 22 juni 2026 naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. In de brief wordt teruggekeken op de maanden maart, april en mei 2026. Ook kijkt het ministerie vooruit naar een belangrijk moment voor veel ondernemers: 1 januari 2027.

Vanaf die datum loopt de overgangsregeling voor bestelauto’s met emissieklasse 5 af. Dat betekent dat deze voertuigen niet langer automatisch toegang hebben tot zero-emissiezones. Voor ondernemers die nog rijden met een Euro 5 bestelauto is dit hét moment om te onderzoeken wat dit betekent voor hun dagelijkse routes, klanten, laadmogelijkheden en wagenpark.

Naleving blijft hoog
Volgens het Ministerie van I&W zien gemeenten in de bestaande zero-emissiezones een hoge naleving. In maart, april en mei 2026 voldeed tussen de 99,81 en 99,98 procent van de bestel en vrachtautopassages aan de toegangsregels. Daarbij zijn ook vrijgestelde voertuigen en voertuigen met een ontheffing meegerekend.

Dat laat zien dat veel ondernemers hun situatie op orde hebben, of gebruikmaken van de mogelijkheden die er zijn. Tegelijk zegt dit landelijke beeld niet alles over individuele bedrijven. Voor een ondernemer gaat het niet om een gemiddeld percentage, maar om de vraag: kan ik mijn klanten straks nog bereiken, kan ik mijn voertuigen laden en past de oplossing bij mijn planning?

Veel aanvragen voor ontheffingen
Ondernemers kunnen via het Centraal Loket een ontheffing aanvragen. Sinds de opening van dit loket op 1 juli 2024 zijn er 7.638 aanvragen voor langdurige ontheffingen binnengekomen. Van de afgehandelde landelijke aanvragen is 89 procent toegekend. 8 procent is buiten behandeling gesteld en 3 procent is afgewezen. De meeste aanvragen gaan over particulier gebruik van bedrijfs en vrachtauto’s, voertuigen waarvoor nog geen emissieloos alternatief beschikbaar is, bedrijfseconomische omstandigheden en voertuigen die zijn aangepast vanwege een handicap. Ook zijn er ontheffingen mogelijk in verband met levertijd van een vervangend emissieloos voertuig of vanwege netcongestie.

Voor ondernemers is vooral belangrijk dat een ontheffing geen automatische oplossing is. Er gelden voorwaarden en aanvragen worden beoordeeld op basis van de situatie. Wie denkt een ontheffing nodig te hebben, doet er verstandig aan om dit op tijd uit te zoeken.

1 januari 2027 wordt een belangrijk moment
De grootste verandering komt op 1 januari 2027. Dan stopt de overgangsregeling voor bestelauto’s met emissieklasse 5. Deze voertuigen mogen vanaf dat moment niet meer zonder meer zero-emissiezones inrijden.

De RDW stuurt brieven aan ongeveer 182.000 voertuigeigenaren met een Euro 5 bestelauto. In totaal zijn er in Nederland ongeveer 220.000 bestelauto’s met emissieklasse 5. Niet al deze voertuigen rijden regelmatig een zero-emissiezone in. Toch schat de Specialisten Pool Experts Stadslogistiek dat ongeveer 35.000 Euro 5 bestelauto’s minstens één keer per maand een zero-emissiezone binnenrijden. Een deel van deze ondernemers kan mogelijk gebruikmaken van een dagontheffing of een andere ontheffing. Andere ondernemers zullen hun bedrijfsvoering moeten aanpassen. Dat kan bijvoorbeeld door over te stappen op elektrisch vervoer, een tweedehands Euro 6 voertuig aan te schaffen, routes anders te organiseren of leveringen slimmer te bundelen.

Voor Alphen aan den Rijn is dit extra relevant, omdat de zero-emissiezone hier op 1 januari 2027 ingaat. Ondernemers hebben dus nog tijd om zich voor te bereiden, maar die tijd wordt wel steeds korter.

Laden is minstens zo belangrijk als het voertuig
In de brief gaat het ministerie ook in op de laaddruk in en rond zero-emissiezones. Dat is belangrijk, want de overstap naar elektrisch rijden gaat niet alleen over de aanschaf van een voertuig. Minstens zo belangrijk is de vraag waar, wanneer en met welk vermogen er geladen kan worden.

Volgens interne data van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur is het in de vijf drukste uren van de week bij 53 procent van de laadpalen in gemeenten met of grenzend aan een zero-emissiezone rustig. Bij 21 procent van de laadpalen is in die drukste uren sprake van drukte. Buiten die piekmomenten is er volgens de analyse meer beschikbaarheid. Daarnaast blijkt uit gebruikerservaringen dat veel elektrische rijders regelmatig tot meestal een publieke laadpaal kunnen vinden. Toch blijft dit per locatie verschillend. Een ondernemer die dagelijks vroeg vertrekt, meerdere ritten maakt of afhankelijk is van laden in de buurt van het bedrijf, heeft meer nodig dan een algemeen landelijk beeld.

De conclusie van het ministerie is dat er op dit moment een uitgebreid publiek laadnetwerk is en dat er in principe voldoende ruimte lijkt om de elektrificatie van Euro 5 bestelauto’s op te vangen. Tegelijk blijft laadcapaciteit een aandachtspunt, zeker in relatie tot netcongestie en de verdere groei van elektrisch vervoer.

Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor ondernemers is de boodschap duidelijk: wacht niet tot de regels ingaan. Wie nu nog met een Euro 5 bestelauto rijdt, doet er goed aan om tijdig te controleren of het voertuig vanaf 2027 nog toegang heeft tot de gebieden waar het bedrijf actief is. Daarbij gaat het om meer dan alleen de vraag of een voertuig wel of niet een zero-emissiezone in mag. Ondernemers moeten ook kijken naar hun routes, ritfrequentie, laadmogelijkheden, klanten, planning en investeringsmomenten. Soms is elektrisch rijden een logische stap. Soms is een andere oplossing praktischer, bijvoorbeeld een schoner tweedehands voertuig, slimmer plannen, bundelen van leveringen of samenwerken met een logistieke partner.

Ook voor ondernemers die niet dagelijks in een zero-emissiezone komen, is het verstandig om de gevolgen in kaart te brengen. Wie minder vaak een zone inrijdt, kan misschien gebruikmaken van een dagontheffing. Maar ook dan is het belangrijk om vooraf te weten wat er kan, wat het kost en hoe dit past binnen de bedrijfsvoering.

Logistiek0172 denkt mee
Logistiek0172 helpt ondernemers in Alphen aan den Rijn om zich praktisch voor te bereiden op de zero-emissiezone. De logistiek adviseur kijkt mee naar de huidige situatie, de voertuigen, de routes en de laadmogelijkheden. Zo wordt duidelijk welke stappen nodig zijn en welke oplossing het beste past bij het bedrijf. Dat kan gaan over de overstap naar elektrisch rijden, maar ook over slimmer organiseren. Denk aan het bundelen van ritten, het beter plannen van leveringen, het gebruik van een andere voertuigcategorie of het onderzoeken van laadmogelijkheden in de buurt.

De monitoringsbrief van het Ministerie van I&W laat zien dat de invoering van zero-emissiezones landelijk beheersbaar verloopt. Maar voor ondernemers blijft voorbereiding maatwerk. Juist daarom is het verstandig om niet te wachten tot 2027, maar nu al te onderzoeken wat er nodig is. Rijd je met een bestelauto of vrachtwagen in of rond het centrum van Alphen aan den Rijn? En wil je weten wat de zero-emissiezone betekent voor jouw bedrijf?

Neem contact op met Logistiek0172 voor een gratis adviesgesprek met de logistiek adviseur.